Na izlet kroz Srbiju obično se kreće zbog planinskih vidikovaca, reka, manastira ili starih gradova. Ipak, neka od najzanimljivijih mesta nalaze se ispod brda, šuma i sela.
U uređenim pećinama, dovoljno je da imate udobnu obuću, toplu odeću i spremnost da se na neko vreme uđe u svet podzemnih reka, neobičnih kamenih oblika i predela koje je voda stvarala čak i milionima godina.
Resavska pećina
Nedaleko od Despotovca, u brdu Babina glava, krije se Resavska pećina, jedna od najpoznatijih u Srbiji. Procenjuje se da je stara oko 80 miliona godina, dok su njeni ukrasi nastajali veoma sporo, kap po kap, tokom dugih vremenskih perioda.
Staza vodi kroz dvorane i uske prolaze ispunjene stalaktitima, stalagmitima i kamenim stubovima neobičnih oblika. Mnogi od njih dobili su nazive po onome na šta podsećaju, pa se tokom obilaska prolazi kroz Dvoranu sraslih stubova, Dvoranu košnica, Predvorje istorije i Koncertnu dvoranu.
Posebno se izdvajaju crvene breče, retka pojava koja Resavskoj pećini daje prepoznatljiv izgled.
Za posetioce je otvorena od 1972. godine, a obilazak Resavske pećine može se lako spojiti sa izletom do manastira Manasija, vodopada Veliki buk i izletišta Lisine.
Rajkova pećina
U blizini Majdanpeka nalazi se Rajkova pećina, prepoznatljiva po svetlom, gotovo belom pećinskom nakitu. Kroz njen donji deo protiče Rajkova reka, pa se tokom obilaska, uz tišinu podzemnih hodnika, stalno čuje žubor vode.
Do sada je istraženo više od dva kilometra kanala, dok je za posetioce uređeno nešto više od 600 metara. Suvi i rečni deo pećine međusobno su povezani, pa se obilazak odvija kružnom stazom, bez vraćanja istim putem.
Za ime pećine vezana je priča o vojvodi Rajku. Prema lokalnoj legendi, on je danju držao mehanu, a noću presretao turske karavane i plen skrivao u pećini. Blago nikada nije pronađeno, ali je legenda ostala jedan od najzanimljivijih detalja vezanih za ovo mesto.
Rajkova pećina posebno je zanimljiva zbog spoja podzemne reke, uskih prolaza i brojnih kalcitnih ukrasa koji prate gotovo čitavu stazu.
Risovačka pećina
Na samom ulazu u Aranđelovac nalazi se Risovačka pećina, mesto koje čuva tragove života stare hiljadama godina. Zbog brojnih arheoloških i paleontoloških otkrića smatra se jednim od najznačajnijih nalazišta te vrste u Srbiji.
U pećini su pronađene fosilizovane kosti i zubi životinja koje su ovim krajevima lutale tokom poslednjeg ledenog doba. Među njima su pećinski medved, pećinski lav, hijena, mamut, runasti nosorog i divlji konj.
Iako ljudski ostaci nisu otkriveni, pronađene alatke od kamena i kostiju svedoče da su pećinu koristili praistorijski lovci. Sekire, šila, bodeži i predmeti za obradu kože pomažu da se stekne slika o tome kako je izgledao njihov svakodnevni život.
Danas se duž uređene staze mogu videti rekonstrukcije izumrlih životinja, kao i prizor paleolitske porodice okupljene oko vatre. Upravo zbog tog spoja prirode i praistorije, Risovačka pećina deluje kao mali podzemni muzej i posebno je zanimljiva porodicama sa decom.
Šta treba znati pre obilaska pećina
Čak i kada su napolju velike vrućine, u pećinama je prilično sveže, pa je dobro poneti duksericu ili laganu jaknu. Zbog vlage, stepenica i delova staze koji mogu biti klizavi, najbolje je obući zatvorenu i udobnu obuću sa stabilnim đonom.
Pećinske ukrase ne treba dodirivati. Tragovi koji ostaju na njima mogu da uspore ili poremete proces njihovog prirodnog stvaranja, koji traje veoma dugo.
