Živopisno zlatiborsko selo Jablanica poznato je po gotovo dva veka staroj crkvi brvnari, skrivenoj u gustoj borovoj šumi. Ova crkva, posvećena Pokrovu Presvete Bogorodice, podignuta je u prvoj polovini 19. veka rukama vrednih neimara i od tada do danas ostaje živi svedok bogate srpske prošlosti.
Parohija Jablanica obuhvata tri crkve. Najstarija se nalazi u Dobroselici i datira iz 1821. godine. Crkva u Jablanici sagrađena je 1839. godine, dok je najmlađa podignuta 2018. godine u selu Draglica. Crkva brvnara u Jablanici, na sreću, nikada nije rušena niti paljena. Sagrađena je u pretposlednjoj godini prve vladavine kneza Miloša Obrenovića, u vremenu kada su crkve brvnare najčešće nastajale, ispričao je jerej Bojan Mijailović.
Zanimljivo je da su ovakvi hramovi nicali uglavnom tokom turske vlasti. Dok su u srednjem veku građene monumentalne crkve od kamena, poput Đurđevih stupova, Gračanice, Dečana, Sopoćana ili Žiče, kasnije okolnosti nisu dozvoljavale takvu gradnju. Narod je, bez većih materijalnih sredstava i pod političkim pritiscima, pribegavao gradnji manjih drvenih crkava u šumovitim predelima.
Crkve brvnare nisu velikih dimenzija iz dva razloga. Prvi je taj što osmanske vlasti nisu dozvoljavale podizanje upadljivih i velikih hramova. Drugi razlog je način gradnje – bez korišćenja eksera. U slučaju opasnosti ili dojave da će crkva biti spaljena, meštani su je mogli rasklopiti i preneti na drugo mesto.
Jedinstveni ikonostas
Unutrašnjost crkve u Jablanici posebno je dragocena zbog ikonostasa i ikona koje potiču iz sredine 19. veka. Godine 1850. u Užicu je boravio jedan od najznačajnijih zografa tadašnje Kneževine Srbije, Dimitrije Postniković. Tokom četiri godine boravka radio je na oslikavanju užičke Saborne crkve i crkve Svetog Marka, ali je, po svemu sudeći, na poziv Jablaničana došao i u ovo selo kako bi oslikao ikonostas crkve brvnare. Iza njega su ostale ikone Isusa Hrista Pantokratora i Presvete Bogorodice. Carske dveri oslikao je drugi poznati zograf tog vremena, Sveten Protić Malerović, poreklom iz Dragačeva.
Sobrašnice – zajedničke, zavetne trpeze
U neposrednoj blizini crkve nalaze se i sobrašice, objekti koji svedoče o nekadašnjem načinu života. Naziv potiče od reči „sobra“, što znači trpeza. Najstarija sobrašica datira iz 1840. godine, svega godinu ili dve nakon izgradnje crkve. Gradili su ih najimućniji meštani, ali sa snažnom hrišćanskom svešću – bile su otvorene i za one koji nisu imali sredstava da ih sami podignu, kako bi svi zajedno mogli da se okupe nakon pričešća.
I danas se ovaj verski objekat koristi. Zbog prostranosti parohije, bogosluženja se organizuju po rasporedu, a u crkvi u Jablanici liturgija se služi u proseku dva puta mesečno. Uprkos tome, hram je uvek ispunjen vernicima. Starosedeoci redovno dolaze, kao i njihova deca koja danas žive u Čajetini i na Zlatiboru. Posebnu radost donosi činjenica da se mnogi odlučuju da upravo u ovoj crkvi krste decu ili sklope brak, jer je doživljavaju kao svoju – trajnu, postojanu i duboko ukorenjenu u porodičnu i duhovnu tradiciju.
