Tonja Ilman pronašla je bocu u januaru 2018. godine, nedaleko od ostrva Vedž, oko 180 kilometara severno od Perta. Šetajući dinama sa prijateljicom, primetila je bocu koja je virila iz peska i u prvi mah pomislila da bi mogla da posluži kao ukras.
Kada je pesak iz nje ispražnjen, unutra je pronađen čvrsto smotan papir vezan kanapom. Dokument je bio vlažan i veoma osetljiv, pa je najpre morao pažljivo da se osuši.
Na papiru se nalazio nemački tekst, datum 12. jun 1886. godine i podaci o brodu i mestu na kojem je boca puštena u more.
Nije bila poruka mornara, već deo naučnog eksperimenta
U boci nije bilo privatnog pisma niti poziva u pomoć. Reč je bila o štampanom obrascu Nemačke pomorske opservatorije iz Hamburga, tada poznate kao „Deutsche Seewarte“.
Na njemu su bili upisani datum, naziv broda, polazna luka, odredište i koordinate mesta na kojem je boca bačena u okean.
Prema podacima sa obrasca, boca je u more spuštena 12. juna 1886. godine sa nemačkog jedrenjaka „Paula“, koji je plovio od Kardifa u Velsu prema Makasaru, na području današnje Indonezije.
Upisane koordinate bile su 32 stepena i 49 minuta južne geografske širine i 105 stepeni i 25 minuta istočne geografske dužine. Brod se tada nalazio u Indijskom okeanu, približno 950 kilometara od obale Zapadne Australije.
Na poleđini dokumenta nalazilo se i uputstvo za pronalazača: trebalo je da zabeleži gde i kada je boca pronađena i da obrazac potom pošalje u Hamburg ili najbližem nemačkom konzulatu.
Hiljade boca bačene su u more zbog proučavanja struja
Boca je bila deo velikog naučnog projekta koji je trajao od 1864. do 1933. godine. Tokom gotovo sedam decenija nemački brodovi bacali su hiljade boca u različita mora i okeane.
Ideja je bila jednostavna, da mesto na kojem bi boca kasnije bila pronađena pomagalo je istraživačima da utvrde pravac i brzinu morskih struja.
Na taj način prikupljani su podaci koji su bili važni za bolje razumevanje kretanja okeanskih voda, ali i za planiranje sigurnijih i efikasnijih pomorskih ruta.
Tokom 69 godina u Hamburg su vraćena 662 obrasca. Međutim, nijedan od njih nije bio sačuvan zajedno sa originalnom bocom.
Pronalazak kod ostrva Vedž povećao je broj vraćenih poruka na 663 i postao jedini poznati primer u kojem su sačuvani i dokument i boca korišćena u ovom eksperimentu, navodi Muzej Zapadne Australije.
Brodski dnevnik uklonio sumnju da je reč o falsifikatu
Zbog starosti i dobrog stanja nalaza stručnjaci su morali detaljno da provere njegovu autentičnost.
Ispitivani su papir, mastilo, štampani obrazac, rukopis i sama boca. Utvrđeno je da je reč o holandskoj boci za džin iz sredine ili druge polovine 19. veka, dok su papir i njegova boja takođe odgovarali tom periodu.
Najvažniji dokaz ipak je pronađen u nemačkoj arhivi.
Sačuvan je originalni meteorološki dnevnik jedrenjaka „Paula“, u kojem je kapetan 12. juna 1886. godine zabeležio da je boca tog dana bačena u more.
Datum i koordinate iz dnevnika poklopili su se sa podacima na pronađenom obrascu. Poređenje rukopisa pokazalo je i da je poruku najverovatnije popunila ista osoba koja je vodila brodski dnevnik.
Autentičnost nalaza potvrdili su Muzej Zapadne Australije, nemačka Savezna pomorska i hidrografska agencija i Nemačka meteorološka služba.
Boca verovatno nije plutala okeanom svih 132 godine
Iako se priča često opisuje kao pronalazak poruke koja je 132 godine plutala morem, stručnjaci smatraju da se to gotovo sigurno nije dogodilo.
Pretpostavlja se da je boca do australijske obale stigla za šest do 12 meseci, a zatim ostala zatrpana u vlažnom pesku. Upravo takvi uslovi mogli su da sačuvaju papir tokom više od jednog veka.
Moguće je da su oluja, snažni talasi ili pomeranje peska bocu ponovo izneli na površinu neposredno pre njenog pronalaska.
Od trenutka kada je bačena sa broda do dana kada je pronađena prošla je 131 godina i 223 dana.
Ginisova knjiga rekorda i dalje je vodi kao najstariju pronađenu poruku u boci.
Slična slučajna otkrića i danas vraćaju delove prošlosti u javnost. Nedavno je tako jedna knjiga vraćena biblioteci posle gotovo 150 godina, nakon što je pronađena u zazidanom kaminu.
