Do Piodaa, čiji se naziv na portugalskom piše Piódão, vodi uzan i krivudav planinski put. Selo se ne vidi sve dok mu se putnik gotovo sasvim ne približi. Tada se na suprotnoj padini pojavljuju redovi kamenih kuća, krovova i stepeništa.
U Piodau nema pravilnih ulica ni širokih trgova. Prolazi između kuća prilagođeni su terenu: negde se pretvaraju u stepenice, negde prolaze ispod kuća, a na pojedinim mestima toliko su uski da dve osobe jedva mogu da se mimoiđu.
Selo građeno od kamena iz planine
Piodao nije nastao prema unapred napravljenom planu. Kuće su podizane tamo gde je teren to dozvoljavao, zbog čega se naselje postepeno širilo uz padinu.
Za gradnju je korišćen lokalni kamen poznat kao xisto, vrsta škriljca koji je lako mogao da se pronađe u okolnim planinama. Od njega su pravljeni zidovi, stepeništa i prolazi, dok su krovovi pokrivani tankim kamenim pločama.
Većina kuća ima debele zidove, male prozore i dva nivoa. Takav način gradnje bio je prilagođen hladnim i vlažnim zimama, ali i nedostatku drugih građevinskih materijala. Stanovnici su vekovima koristili ono što su imali u neposrednoj blizini, pa je gotovo čitavo selo dobilo istu tamnu boju.
Kako su vrata postala plava
Nasuprot crnim zidovima, vrata i prozorski okviri obojeni su izrazito plavom bojom. Danas je to jedan od glavnih znakova po kojima se Piodao prepoznaje, ali nema sačuvanih podataka koji bi pouzdano objasnili kako je taj običaj nastao.
Prema priči koja se prenosi u selu, stanovnici su boju nekada mogli da kupe samo u jednoj prodavnici, a na raspolaganju je bila jedino plava. Odlazak do drugog mesta bio je dug i naporan, pa su vrata i prozori bojeni onim što je bilo dostupno.
Kasnije, kada je izbor postao veći, plava boja je već bila deo izgleda sela. Mnogi vlasnici kuća nastavili su da je koriste, pa je nekadašnja nužda prerasla u tradiciju.
Iznad nekih ulaza i danas mogu da se vide mali krstovi napravljeni od lovorovih grančica. Postavljaju se tokom Uskrsa, nakon blagoslova, kao simbol zaštite kuće i porodice koja u njoj živi.
Jedino istorijsko selo bez zamka
Piodao pripada mreži 12 istorijskih sela Portugala, ali je jedino među njima koje nema zamak. Umesto zidina, štitio ga je sam položaj. Selo je sa svih strana okruženo strmim padinama, a prilazak je vekovima bio moguć samo pešice ili na konju.
Prvi stanovnici ovog područja bili su uglavnom pastiri koji su koristili obližnje pašnjake i izvore. U srednjem veku ovde je postojalo naselje poznato kao Casal Piodam, iz kojeg se kasnije razvio današnji Piodao.
Mesto se pominje u portugalskom popisu stanovništva iz 1527. godine, kada je još bilo veoma malo. Samostalna parohija postalo je 1676, a od 1855. pripada opštini Arganil.
Život se dugo odvijao unutar sela i na okolnim imanjima. Stanovnici su se bavili stočarstvom i obrađivali male parcele na planinskim padinama, dok je kontakt sa drugim mestima bio ograničen zahtevnim putem.
Bela crkva među crnim kućama
U središtu sela nalazi se crkva Gospe od Bezgrešnog začeća. Njena bela fasada i plavi detalji izdvajaju je od okolnih kamenih kuća. Prepoznatljiva je i po cilindričnim stubovima koji pridržavaju prednji deo građevine.
Današnji izgled crkve uglavnom potiče s početka 19. veka. U njenoj obnovi učestvovali su stanovnici Piodaa, koji su prilagali novac, nakit i druge dragocenosti.
Ispred crkve nalazi se glavni trg, jedno od retkih ravnih mesta u selu. Odatle počinju kamene stepenice i prolazi koji vode prema kućama u višim delovima naselja.
U Piodau postoje i manje kapele Svetog Petra i Duša, stara česma Algares, zajedničko gumno i tradicionalna peć u kojoj se nekada pekao hleb. Kroz selo prolaze i uski kanali kojima je voda dovođena sa planinskih izvora.
Put je stigao tek u 20. veku
Dugotrajna izolovanost Piodaa otežavala je svakodnevni život, ali je sprečila brzu promenu njegovog izgleda. Savremeni materijali i novi načini gradnje ovde su stigli znatno kasnije nego u pristupačnijim delovima Portugala.
Kolski put do sela napravljen je tek u drugoj polovini 20. veka. Do tada se roba prenosila pešice ili uz pomoć životinja, a mnogi stanovnici napustili su Piodao tražeći posao u većim gradovima i inostranstvu.
Selo je 1978. godine proglašeno mestom od javnog interesa. Tokom kasnijih obnova sačuvani su kameni zidovi, krovovi i raspored prolaza, pa se noviji zahvati ne izdvajaju previše od starih kuća.
Automobili se ostavljaju na ulazu, jer kroz najveći deo sela nije moguće proći vozilom. Piodao se obilazi pešice, kamenim stepenicama koje vode između kuća, malih dvorišta i plavih vrata.
Kada padne mrak, tamni zidovi stapaju se sa planinom, a ostaju vidljivi samo osvetljeni prozori. Zbog kuća raspoređenih po padini i svetala koja se pale jedno iznad drugog, Piodao je u Portugalu poznat i kao „selo jaslica“.
