Priča o ovom gastronomskom fenomenu vodi nas u sredinu 20. veka, u vreme kada se portugalski emigrant Danijel Silva vratio iz Francuske u svoj rodni Porto.
Radeći u Francuskoj, Silva se oduševio tradicionalnim francuskim toplim sendvičem (croque-monsieur), ali je shvatio da je za kršne i radne ljude sa severa Portugala to jelo jednostavno previše lagano. Prilagodio je recept lokalnom ukusu, dodao više vrsta mesa i osmislio pikantni, gusti sos koji je postao zaštitni znak jela.
Naziv francesinha u doslovnom prevodu znači „mala Francuskinja“ ili „Francuskinjica“, što je bila svojevrsna posveta Francuskinjama za koje je Silva govorio da su najzanosnije žene na svetu, baš kao i sam sos koji je kreirao.
Slojevi čiste gastronomske dekadencije
Iako se na prvi pogled čini kao običan toast-sendvič, fransezinja je sve samo ne skroman obrok. Konstrukcija počinje sa dva debela parčeta tostiranog belog hleba između kojih se slaže bogat fil od sočnog junećeg odreska (ili bifteka), sveže svinjske kobasice, tradicionalne dimljene kobasice linguiça i šunke. Cela ova konstrukcija se potom u potpunosti prekriva listovima topivog sira i zapeče u rerni dok se sir ne rastopi i ne napravi zlatnu koricu.
Glavna tajna svake dobre fransezinje leži u sosu kojim se vruć sendvič obilato prelije neposredno pre serviranja. Iako svaki restoran u Portu ljubomorno čuva svoj recept, osnova se pravi od piva, paradajza, čilija i brendija ili portskog vina, uz dodatak mesnog bujona. Sos mora biti pikantan, gust i toliko vruć da dodatno omekša hleb i sir.
Varijacije na temu i lokalni rivalitet
Kroz decenije, lokalni šefovi kuhinja stvorili su brojne varijacije na originalni recept. Danas je najpopularnija verzija francesinha especial, koja na samom vrhu nosi prženo jaje na oko, a poslužuje se okružena hrskavim prženim krompirićima namenjenim umakanju u preostali sos.
Pored klasične mesne verzije, moderni restorani nude i opcije sa morskim plodovima, piletinom, pa čak i vegetarijanske varijante sa dimljenim tofuom i povrćem, iako gastronomske arhifrakcije u Portu ove verzije neretko smatraju „svetogrđem“.
Danas je fransezinja nezvanični simbol i ponos Porta, a odlazak u ovaj grad praktično je nepotpun bez degustacije ovog jela. Ona nije samo običan brzi obrok, već kulturološki fenomen i gastronomska pozivnica za druženje, koja dokazuje kako se spajanjem jednostavnih sastojaka i lokalne strasti stvara legendarni specijalitet poznat širom sveta.
