Kada je 2022. godine u Sahari pronađen ružičasti meteorit, njegovo poreklo i starost još nisu bili poznati. Laboratorijske analize otkrile su da približno 800 grama pronađenog materijala potiče sa Marsa i predstavlja jedan od najstarijih poznatih uzoraka te planete na Zemlji.
Nazvan Teghaza 001, po slanoj ravnici u Maliju gde je otkriven, meteorit je privukao pažnju neobičnom strukturom i mineralnim sastavom. Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu Science.
Kako su naučnici utvrdili da potiče sa Marsa
Prvi važan trag pružila je analiza izotopa kiseonika, različitih oblika istog hemijskog elementa. Njihov odnos u stenama može da posluži kao svojevrstan geološki otisak porekla.
Istraživači Univerziteta Novog Meksika uporedili su rezultate sa poznatim marsovskim meteoritima. Podudarnosti su pokazale odakle uzorak dolazi, dok su mikroskopska ispitivanja otkrila osobine koje ga izdvajaju od ranije proučavanih primeraka.
Za određivanje starosti bili su važni sićušni kristali cirkona. Merenjem radioaktivnog raspada uranijuma u olovo u tim kristalima, istraživači su dobili podatke koji ukazuju na starost od najmanje 4,1 milijardu godina. UNM UCAM Newsroom
Stena koja pamti hlađenje magme i delovanje vode
Teghaza 001 nastao je sporim hlađenjem magme. Njegov sastav, minerali i tekstura razlikuju se od drugih poznatih marsovskih meteorita, zbog čega naučnicima pruža redak uvid u drevnu koru i unutrašnjost planete.
Istraživanje je pokazalo i da su pojedini minerali naknadno promenjeni u dodiru sa tečnostima. Zajedno sa izotopskim analizama, te promene ukazuju na reakcije stene sa vodom pre nego što ju je udar izbacio sa Marsa u svemir. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Sa kog dela Marsa je stigao
Tačno mesto porekla nije utvrđeno. Naučnici su, međutim, uporedili sastav meteorita sa orbitalnim posmatranjima i izdvojili moguće lokacije u drevnim južnim visoravnima Marsa.
Takvo poređenje povezuje ono što se može izmeriti u laboratoriji sa podacima prikupljenim oko druge planete. Ono može da pomogne i pri izboru područja za buduća istraživanja.
Tragovi vode nisu dokaz života
Vrednost ovog meteorita je u tome što omogućava neposredno proučavanje veoma stare marsovske stene. Njegovi minerali beleže uslove iz vremena koje je slabo zastupljeno među dostupnim uzorcima.
Nalazi o delovanju vode pomažu naučnicima da istraže nekadašnje uslove pogodne za život. Sami po sebi, međutim, ne potvrđuju da je život na Marsu postojao. UNM UCAM Newsroom
