Jedna od njih je Mirna iz Kikinde, koja je uspela da sačuva jedan od najprepoznatljivijih simbola srpske tradicije: opanke.
„Mladi danas uglavnom malo znaju o opancima i narodnoj nošnji, osim dece koja igraju folklor“, kaže Mirna, koja već godinama nastoji da kroz svoj rad približi ovaj deo kulturnog nasleđa novim generacijama.
Od fabrike obuće do jedine opančarske radionice u Srbiji
Zanimljivo je da se niko u njenoj porodici ranije nije bavio ovim zanatom. Njena priča počela je u fabrici obuće gde je stekla iskustvo u radu sa kožom. Kada je fabriku posetila firma koja se bavi proizvodnjom opanaka, rodila se nova ljubav prema zanatu koji će kasnije postati njen životni poziv.
Ona je danas jedina žena u Srbiji koja ima registrovanu radionicu za proizvodnju opanaka i svojim radom dokazuje da ovaj zanat i dalje ima budućnost.
U njenoj radionici nastaju različite vrste opanaka i obuće namenjene folklornim društvima, kulturno-umetničkim manifestacijama, filmskim produkcijama, ali i pojedincima koji žele da sačuvaju vezu sa tradicijom svojih predaka.
Banatski kapičari i drugi modeli nastaju u njenoj radionici
Danas izrađuje više od 40 različitih modela opanaka, a taj broj iz godine u godinu raste. Kako kaže, cilj joj je da sačuva što više tradicionalnih oblika i modela od zaborava. Među njima su i banatski opanci, poznati kao kapičari, koji svojim izgledom podsećaju na svojevrsne kožne mokasine.
Kupci dolaze iz cele Srbije i regiona. Najčešće su to kulturno-umetnička društva, ali i pojedinci koji žele autentičnu obuću za svečanosti i nastupe. Posebno mesto zauzima saradnja sa filmskom industrijom – Mirna je do sada učestvovala u gotovo dvadeset filmskih i televizijskih projekata, za koje je izrađivala obuću vernu istorijskim periodima koje prikazuju.
Iako mnogi zamišljaju da su opanci uvek iste boje, stvarnost je drugačija. Njihova nijansa zavisi od modela, ali i od vrste kože i načina na koji je ona obrađena tokom prerade. Mirna ipak priznaje da joj je najdraža prirodna, natur boja kože, jer upravo ona najbolje oslikava tradicionalni izgled najvećeg broja opanaka.
Opanci su vekovima bili svakodnevna obuća stanovništva na Balkanu. Nekada su se razlikovali od kraja do kraja, pa su po njihovom obliku, vrhu ili ukrasima ljudi mogli da prepoznaju iz kog područja neko dolazi. Ti kućni su najčešće bili od gume, jer su najpraktičniji za poslove u domaćinstvu i oko stoke.
Danas oni predstavljaju važan deo narodnih nošnji i jedan od najupečatljivijih simbola kulturnog identiteta.
Zahvaljujući ljudima poput Mirne, ovaj stari zanat ne ostaje samo uspomena iz prošlosti. Svaki par opanaka koji izađe iz njene radionice nosi sa sobom deo istorije, tradicije i priče koju vredi sačuvati za generacije koje dolaze.
