Matera se nalazi u oblasti Bazilikata, a njen najpoznatiji deo čine stare četvrti Sassi di Matera, smeštene uz klisuru Gravina.
Sasi se dele na Saso Kaveoso i Saso Barisano, dok se između njih, na višem delu grada, nalazi Civita sa katedralom.
Kuće su građene jedna iznad druge, prateći padinu. Zato krov jedne kuće na pojedinim mestima postaje prolaz ili deo ulice za kuće koje se nalaze iznad nje.
Kuće koje ulaze duboko u stenu
Nisu sve kuće u Materi jednostavno isklesane u kamenu. Stanovnici su koristili prirodne pećine, proširivali ih, a kamen koji su vadili koristili za zidanje fasada i prostorija ispred njih. Tako su nastajali domovi koji su jednim delom ukopani u stenu, a drugim zidani.
U starim četvrtima nije bilo samo kuća. U stenama su se nalazile radionice, prodavnice, crkve, manastiri, štale i ostave.
Posebno je zanimljiv način na koji su stanovnici rešavali pitanje vode. Kišnica se sa krovova i ulica kanalima sprovodila do cisterni ukopanih u stenu. Jedna od najvećih, Palombaro Lungo, nalazi se ispod trga Piazza Vittorio Veneto i danas može da se obiđe.
Od turističke atrakcije do mesta iz kojeg su ljudi bežali
Danas mnogi dolaze u Materu upravo zbog pećinskih kuća. Pedesetih godina prošlog veka život u njima nije imao ništa romantično.
Porodice su često živele u skučenim prostorima, bez odgovarajuće kanalizacije i sanitarnih uslova, a u pojedinim kućama ljudi su prostor delili sa domaćim životinjama.
Italijanske vlasti su 1952. godine donele zakon kojim je počelo preseljenje stanovnika iz Sassi u nove delove grada. Hiljade ljudi napustile su kuće u kojima su njihove porodice živele generacijama, a stare četvrti ostale su velikim delom prazne.
Obnova je ozbiljnije počela tek nekoliko decenija kasnije.
Godine 1993. Sassi i Park kamenih crkava Matere upisani su na UNESCO listu svetske baštine. Matera je 2019. godine ponela i titulu Evropske prestonice kulture.
Tako su četvrti koje su nekada važile za jedno od najvećih socijalnih problema juga Italije postale zaštitni znak grada.
Crkve u steni i pogled preko klisure
U Materi nisu samo kuće ukopavane u kamen. U stenama su vekovima nastajale i crkve, manastiri i isposnice, a u pojedinima su sačuvane srednjovekovne freske.
Jedna od poznatijih je Madonna de Idris, smeštena na steni iznad Sasso Caveoso.
Sa druge strane klisure nalazi se Murgia Materana, odakle se vidi gotovo čitav stari grad. Upravo sa te strane najbolje se primećuje kako se kuće spuštaju niz padinu i stapaju sa stenama.
Matera se najbolje obilazi peške
Stari deo grada pun je stepenica, uskih prolaza i strmih ulica, pa je automobil ovde od male koristi.
Najviše se vidi kada se prođe kroz Sasso Barisano i Sasso Caveoso, a zatim izađe na neki od vidikovaca iznad ili preko puta klisure.
Danas se u mnogim nekadašnjim pećinskim kućama nalaze mali hoteli, restorani i prodavnice. Ipak, iza uređenih fasada ostala je priča o gradu koji je za samo nekoliko decenija prošao put od prisilnog iseljavanja stanovnika do jednog od najpoznatijih istorijskih mesta u Italiji.
