Na putu od Litohora ka unutrašnjosti Olimpa, u klisuri reke Enipeas, nalazi se jedno od mesta koje lako može da promakne turistima čiji se odmor u ovom delu Grčke završava na obali mora.
Stari manastir Svetog Dionisija smešten je među šumovitim padinama Olimpa, na oko 820 metara nadmorske visine. Zvanični sajt Grčke nacionalne turističke organizacije navodi da ga je Sveti Dionisije Olimpski osnovao 1542. godine.
Gotovo pet vekova kasnije, deo manastira ponovo stoji na istom mestu, okružen stenama, šumom i vodama Enipeasa. A iza kamenih zidova nalazi se prilično burna priča.
Svetinja nastala duboko u planini
Sveti Dionisije Olimpski živeo je u ovom kraju tokom 16. veka. Manastir koji je osnovao prvobitno je bio posvećen Svetoj Trojici, ali je vremenom među ljudima postao poznat upravo po svom osnivaču.
Mesto za manastir nije bilo izabrano slučajno. Klisura Enipeasa pružala je mir i izdvojenost od naselja, ali i prirodnu zaštitu. Manastirski kompleks svojim visokim kamenim zidovima podsećao je i na malo utvrđenje.
Tokom narednih vekova manastir nije bio samo mesto molitve. U različitim periodima služio je i kao utočište ljudima iz okolnih krajeva.
Istorija ga, međutim, nije štedela. Kompleks je tokom vekova više puta stradao i bio obnavljan. Najteže razaranje dogodilo se tokom Drugog svetskog rata.
Grčka nacionalna turistička organizacija navodi da su nemačke okupacione snage 1943. godine digle manastir u vazduh. Od nekadašnjeg kompleksa ostali su delovi glavne crkve, severnog krila, trpezarije i manastirske kule.
Dugo su ruševine među šumama Olimpa bile jedan od najupečatljivijih tragova njegove prošlosti.
Danas je slika drugačija. Na manastiru se godinama radi na obnovi, a deo kompleksa ponovo je dobio izgled koji podseća na onaj koji je imao pre razaranja.
Stare fotografije pomogle u obnovi
Posebno zanimljiv deo priče o obnovi vezan je za stare fotografije manastira. Prema podacima objavljenim tokom rekonstrukcije, sačuvljene fotografije kompleksa nastale pre njegovog uništenja korišćene su kao važna pomoć stručnjacima koji su pokušavali da što vernije obnove pojedine delove građevine.
Među njima su bile i crno-bele fotografije koje je neposredno pre uništenja napravio nemački vojnik. Snimci su decenijama kasnije stigli do manastira i sačuvali detalje građevine koji više nisu postojali.
Tako su fotografije nastale u jednom od najmračnijih perioda istorije ovog mesta na kraju pomogle njegovom obnavljanju.
Od manastira staza vodi do pećine Svetog Dionisija
Poseta starom manastiru ne završava se iza njegovih zidova. Nedaleko od kompleksa nalazi se i pećina povezana sa životom Svetog Dionisija. Do nje vodi planinska staza kroz klisuru Enipeasa.
Prema Grčkoj nacionalnoj turističkoj organizaciji, Sveti Dionisije je u ovoj pećini boravio kao asketa. Danas se tamo nalazi mala jednobrodna kapela i mesto je hodočašća.
Od starog manastira do pećine potrebno je približno dvadesetak minuta hoda. Put prolazi kroz jedan od najlepših delova Olimpa, uz gustu vegetaciju, stene i vodu Enipeasa. Upravo zbog toga obilazak ovog mesta privlači i ljude koji ne dolaze isključivo iz verskih razloga.
Klisura je deo poznate pešačke rute koja povezuje Litohoro sa Prionijom. Duž staze reka se prelazi više puta, preko drvenih mostova, dok se kroz šumu smenjuju bukve, borovi, orasi i drugo planinsko rastinje.
Nedaleko od pećine nalazi se i vodopad Enipeas, koji pada sa visine od oko 38 metara i završava u prirodnom bazenu okruženom stenama i zelenilom.
Drugačije lice Olimpa
Olimp je jedna od najpoznatijih planina na svetu, pre svega zahvaljujući mitovima stare Grčke. Generacije su ga upoznavale kao dom Zevsa i ostalih olimpijskih bogova.
Ali istorija ove planine nije završena sa antičkim svetom. Njene padine vekovima su bile prostor na kojem su nastajale crkve, kapele i manastiri. Stari manastir Svetog Dionisija jedan je od najboljih primera tog manje poznatog sloja Olimpa.
Čak je i na vrhu Proroka Ilije, na nadmorskoj visini od 2.803 metra, Sveti Dionisije u 16. veku podigao malu kapelu, koja se smatra jednom od najviše podignutih pravoslavnih kapela na svetu.
Tako se na istoj planini na neobičan način dodiruju grčka mitologija, hrišćanska tradicija i priroda koja je vekovima privlačila ljude.
Mesto koje je više puta počinjalo iznova
Posle razaranja starog kompleksa monaški život nastavljen je u novom manastiru, bliže Litohoru. Stari manastir, međutim, nije napušten istoriji.
Obnova koja traje postepeno vraća njegove delove, dok tragovi nekadašnjeg rušenja i dalje podsećaju kroz šta je ovo mesto prošlo.
Možda je upravo zato obilazak drugačiji od posete mnogim poznatim grčkim znamenitostima. Ovde nema samo jednog perioda istorije koji treba upoznati.
Na jednom mestu vide se vekovi monaškog života, ruševine, obnovljeni zidovi i priroda Olimpa koja ih sve vreme okružuje.
