Naziv je dobila po biblijskom Lazaru, ali ono što se događa nema veze sa „vaskrsavanjem“ u doslovnom smislu.
Medicinski naziv za ovu pojavu je autoresuscitacija, spontani povratak cirkulacije nakon što je kardiopulmonalna reanimacija već završena.
Iako zvuči gotovo neverovatno, takvi slučajevi postoje u medicinskoj literaturi već decenijama.
Zabeleženo nekoliko desetina slučajeva
Jedan veliki pregled medicinske literature objavljen 2020. godine obuhvatio je 65 slučajeva zabeleženih između 1982. i 2018. godine.
Kod svih pacijenata prethodno je došlo do srčanog zastoja, reanimacija je pokušavana, a zatim obustavljena jer nije davala rezultat. Nakon određenog vremena kod njih se spontano ponovo pojavila cirkulacija.
Od 65 zabeleženih pacijenata, 18 se potpuno oporavilo.
To, međutim, ne znači da se Lazarov fenomen često završava dobro. U pitanju je izuzetno ozbiljna situacija, a ishod zavisi od brojnih okolnosti, uključujući uzrok srčanog zastoja i vreme tokom kojeg mozak i drugi organi nisu dobijali dovoljno kiseonika.
Slučaj koji je ostao zabeležen u medicinskoj literaturi
Posebnu pažnju privukao je slučaj 66-godišnjeg muškarca koji je 2001. godine doživeo srčani zastoj tokom operacije aneurizme trbušne aorte.
Lekari su pokušavali da ga reanimiraju oko 17 minuta, ali bez uspeha. Reanimacija je prekinuta, a desetak minuta kasnije hirurg je primetio da pacijent ponovo ima puls.
Operacija je nastavljena, a muškarac se kasnije oporavio.
Upravo ovakvi slučajevi pokrenuli su brojna pitanja o tome šta se u organizmu događa u minutima neposredno nakon prestanka reanimacije.
Kako srce može ponovo da počne da radi?
Jedno potpuno objašnjenje Lazarovog sindroma još ne postoji.
Među mogućim razlozima koje lekari razmatraju jeste povećan pritisak u grudnom košu tokom reanimacije. Ako se pluća previše naduvaju vazduhom, pritisak može otežati vraćanje krvi prema srcu. Kada se reanimacija prekine i taj pritisak počne da opada, protok krvi može da se popravi i cirkulacija ponovo uspostavi.
Razmatra se i mogućnost da pojedini lekovi dati tokom reanimacije zbog usporene cirkulacije ne stignu odmah do srca, već počnu da deluju tek nekoliko minuta kasnije.
U nekim slučajevima ulogu mogu imati i poremećaji srčanog ritma, nivo kalijuma u krvi i drugi faktori povezani sa uzrokom srčanog zastoja.
Zbog toga se ne može govoriti o jednom uzroku koji važi za svakog pacijenta.
Zašto su minuti posle reanimacije toliko važni?
Upravo zbog poznatih slučajeva autoresuscitacije, medicinska literatura ukazuje na važnost pažljivog praćenja pacijenta i nakon što su pokušaji reanimacije prekinuti.
Kod najvećeg broja opisanih slučajeva spontani povratak cirkulacije dogodio se u prvih nekoliko minuta.
Lazarov sindrom ostaje jedna od neobičnijih pojava zabeleženih u urgentnoj medicini. Ne predstavlja dokaz da se čovek može „vratiti iz mrtvih“, već pokazuje koliko proces prestanka rada srca i cirkulacije može biti složeniji nego što na prvi pogled izgleda.
