Novi Sad je grad bogate istorije, raznovrsnog kulturnog nasleđa i živog gradskog života, a njegovu posebnu atmosferu dodatno oblikuje Dunav. Grad je zvanično dobio ime Novi Sad 1748. godine, kada je od carice Marije Terezije dobio status slobodnog kraljevskog grada.
Danas je Novi Sad poznat po širokim ulicama, trgovima, starim građevinama i živahnom centru, ali njegova priča počinje mnogo ranije. Razvoj grada bio je tesno povezan sa Petrovaradinom i strateškim položajem Dunava, zbog čega je ovaj prostor vekovima bio mesto susreta različitih naroda, kultura i istorijskih događaja.
Od Petrovaradinskog šanca do Novog Sada
Pre nego što je dobio današnje ime, Novi Sad bio je poznat kao Petrovaradinski šanac, naselje koje se razvijalo preko puta Petrovaradinske tvrđave. U njemu su živeli trgovci, zanatlije i doseljenici različitog porekla, a položaj uz Dunav pogodovao je razvoju trgovine.
Stanovnici su 1748. godine sakupili novac i otkupili status slobodnog kraljevskog grada od Marije Terezije. Tada je donet edikt kojim je Petrovaradinski šanac dobio ime Novi Sad. Grad je u tom trenutku imao više od 4.500 stanovnika, a sa sticanjem novog statusa počeo je ubrzano da se razvija.
Grad koji je postao Srpska Atina
Tokom 18. i naročito 19. veka Novi Sad je izrastao u važno kulturno, prosvetno i društveno središte Srba. U gradu su se razvijali školstvo, knjižarstvo, izdavaštvo i novinarstvo, a osnivane su i institucije koje su ostavile veliki trag u kulturnoj istoriji Srbije.
Srpsko narodno pozorište osnovano je 1861. godine, dok je Matica srpska 1864. preseljena iz Budimpešte u Novi Sad. Upravo zbog njegovog značaja za kulturni i društveni život srpskog naroda, grad je dobio nadimak Srpska Atina.
Trag tog vremena i danas se vidi u centru grada, gde se nalaze brojne istorijske građevine, crkve, trgovi i institucije kulture.
Dunav kao deo identiteta grada
Dunav je oduvek imao važnu ulogu u razvoju Novog Sada. Reka je uticala na trgovinu, povezivanje sa drugim gradovima i širenje naselja, a danas predstavlja jedan od prepoznatljivih delova gradskog pejzaža. Kej i prostor uz reku postali su mesto svakodnevnog života Novosađana, dok pogled prema Petrovaradinskoj tvrđavi daje Dunavu posebno mesto u slici grada.
Petrovaradinska tvrđava – simbol grada
Kada se govori o Novom Sadu, teško je zaobići Petrovaradinsku tvrđavu. Njena izgradnja počela je 1692. godine, u vreme Habsburške monarhije, a građena je kao snažno vojno utvrđenje na strateškom položaju iznad Dunava. Radovi su trajali decenijama, a tvrđava je završena krajem 18. veka.
Tvrđava je danas jedan od najprepoznatljivijih simbola Novog Sada. Nekadašnji vojni kompleks vremenom je dobio sasvim drugačiju ulogu – u njemu se danas nalaze muzejski i kulturni sadržaji, galerije, ateljei, restorani i drugi prostori. Posebnu atrakciju predstavljaju podzemne vojne galerije, odnosno razgranati sistem hodnika koji se proteže kroz tvrđavu.
