Decenijama je medicina posmatrala vezu između problema sa kožom i psihičkog stanja pacijenata prvenstveno kroz psihološku prizmu.
Verovalo se da život sa vidljivim promenama na telu, poput akni, ekcema ili psorijaze, stvara emocionalni teret koji potom dovodi do anksioznosti, depresije i socijalne izolacije.
Međutim, sve veći broj naučnih dokaza pokazuje da odnos kože i uma nije samo estetski ili psihološki, već duboko biološki, piše National Geographic.
Stručnjaci danas govore o takozvanoj osi „koža–mozak”, složenom dvosmernom sistemu koji povezuje nervni, imuni i endokrini sistem.
Procenjuje se da čak 30 odsto ljudi koji se bore sa hroničnim kožnim oboljenjima ujedno doživljava anksioznost ili depresiju, što ukazuje na to da se ove manifestacije razvijaju na zajedničkim biološkim osnova.
Dvosmerna ulica između nervnog sistema i kože
Biološka povezanost mozga i kože počinje i pre rođenja, pošto se oba organa u embrionalnom razvoju delimično razvijaju iz istog tkivnog sloja.
Tokom života, ova komunikacija se odvija neprekidno. Kada je osoba pod stresom, telo luči hormone poput kortizola i adrenalina koji putem krvotoka i nervnih vlakana stižu do kože.
Tamo podstiču lučenje masnoća, povećavaju upalne procese i oslabljuju zaštitnu barijeru kože, što direktno pogoršava stanje sa aknama ili ekcemom.
Međutim, signalizacija deluje i u suprotnom smeru. Kada na koži nastane hronična upala, ona aktivira specifične molekule imunog sistema koji dospevaju u krvotok.
Ti molekuli mogu dospeti do mozga i uticati na neurotransmitere zadužene za raspoloženje, san i stres, poput serotonina i dopamina. Na taj način, sama upala na površini tela može direktno menjati hemiju mozga i podstaći razvoj depresivnih stanja ili anksioznosti.
Imuni sistem kao zajednički imenitelj
Nova istraživanja u kojima su mereni proteini u krvi pacijenata sa depresijom i hroničnim upalnim oboljenjima kože pokazuju da ove grupe delimično dele iste biološke mehanizme.
Otkriće da psihički stres podiže nivo upalnih markera u organizmu promenilo je dosadašnje shvatanje depresije — ona se više ne posmatra isključivo kao poremećaj zarobljen u glavi, već kao stanje u koje je aktivno uključen čitav imuni sistem.
Ovo saznanje otvara potpuno novu mogućnost u medicini: da bi lekovi koji se već primenjuju za smirivanje teških upalnih stanja na koži u budućnosti mogli postati delotvorni i u lečenju pojedinih oblika depresije.
Razumevanje ove neraskidive veze ubrzano menja savremenu dermatologiju i psihijatriju. Hronična oboljenja kože više se ne posmatraju kao izolovani površinski problem, već kao deo složene reakcije celog organizma.
Budućnost lečenja leži u podacima prilagođenoj medicini i tesnoj saradnji dermatologa i psihijatara, jer se kod jednog pacijenta bolest mora primarno tretirati delovanjem na imuni sistem, dok je kod drugog ključ u smanjenju stresa i stabilizaciji nervnog sistema. Integrisani pristup koji uvažava i kožu i um jedini pruža nadu za trajno i delotvorno izlečenje.
