Prvi pisani podaci o ovoj obrazovnoj ustanovi potiču iz 1756. godine, a njen značaj odavno prevazilazi školske klupe – ona je jedno od važnih mesta očuvanja jezika, kulture i identiteta Srba u Mađarskoj.
Granice, države i generacije menjale su se tokom gotovo tri veka, ali je srpska škola u Lovri opstala. Danas se navodi kao najstarija srpska obrazovna ustanova izvan Srbije sa neprekidnom tradicijom rada, a nastava na srpskom jeziku nastavljena je i u savremenim uslovima.
Od seoske kuće do škole
Prvi pisani tragovi o srpskoj školi u Lovri datiraju iz 1756. godine. Kako u to vreme nije postojala posebna školska zgrada, nastava je održavana u običnoj seoskoj kući.
Prva školska zgrada podignuta je 1805. godine, ali je 1850. izgorela zajedno sa pravoslavnim hramom i parohijskim domom. Novo školsko zdanje sagrađeno je 1865. godine, a obrazovanje dece nastavilo se i u narednim decenijama.
Upravo je dug kontinuitet ono što školu u Lovri čini posebnom. Za malu srpsku zajednicu u Mađarskoj ona nije bila samo mesto obrazovanja, već i prostor u kojem su se čuvali maternji jezik, ćirilica, vera, običaji i kultura.
Nastava na srpskom i danas
Škola je 2014. godine postala podružnica Srpskog obrazovnog centra „Nikola Tesla“ iz Budimpešte. Kasnije su stvoreni uslovi da učenici u Lovri svih osam razreda osnovne škole završe u sistemu obrazovanja na srpskom jeziku.
Zanimljivo je da školu ne pohađaju samo deca srpske nacionalnosti. U njoj uče i deca mađarskog porekla koja žele da nauče srpski jezik i upoznaju srpsku kulturu.
Podrška Srbije i Mađarske
Podršku očuvanju srpskog obrazovanja u Lovri pruža i Republika Srbija, dok je značajna ulaganja u proširenje i modernizaciju škole finansirala Vlada Mađarske.
Predstavnik Ministarstva prosvete Srbije je prilikom otvaranja novog objekta 2022. godine poručio da će Srbija nastaviti da pomaže napore usmerene ka očuvanju obrazovanja, jezika i kulture srpske zajednice u Mađarskoj.
Lovra tako i danas pokazuje koliko jedna mala škola može da bude važna za opstanak zajednice. Od prve nastave u seoskoj kući do savremenog školskog objekta prošlo je gotovo 270 godina, a srpski jezik se u njenim učionicama i dalje čuje.
Za zajednicu koja živi van matice, upravo takav kontinuitet predstavlja jednu od najvažnijih veza novih generacija sa poreklom, jezikom i kulturom svojih predaka.
