Do Civite di Bagnoregio može se stići samo dugim pešačkim mostom, a tlo na kojem je podignuta vekovima se osipa, zbog čega je dobila nadimak „grad koji umire“.
Kamene kuće, uske ulice i zvonik koji se izdiže iznad krovova učinili su Civitu jednim od najupečatljivijih malih mesta u Italiji.
Grad je podignut na visokom platou od vulkanskog tufa, ispod kojeg se nalaze mnogo mekši i nestabilniji slojevi gline. Kiša, vetar, potoci i klizišta vekovima menjaju okolni pejzaž i odnose delove tla na kojem Civita stoji.
Grad kojem se tlo vekovima osipa
Delovi nekadašnjeg grada vremenom su nestali zajedno sa stenama na kojima su bili izgrađeni. Istorijski dokumenti beleže klizišta i pokušaje učvršćivanja terena još od 14. veka. Posebno težak udarac mesto je pretrpelo posle velikog klizišta i zemljotresa krajem 17. veka, nakon čega je veliki deo stanovništva počeo da ga napušta.
Razlog za stalnu nestabilnost krije se u neobičnoj geološkoj građi. Čvršći sloj vulkanskog tufa leži na glini koja je mnogo podložnija vodi i eroziji. Kada se donji slojevi povuku ili pokrenu, delovi čvrste stene iznad njih mogu da se odvoje i obruše.
Istraživanja okolnog područja pokazuju da na pojedinim mestima erozija može da dostigne i nekoliko centimetara godišnje. Ipak, proces nije jednostavan, godinama može izgledati da se ništa ne događa, a zatim klizište odjednom odnese deo padine.
Od grada koji se praznio do turističke atrakcije
Danas se do starog jezgra Civite može stići samo peške preko dugog mosta iz pravca susednog Bagnoregija.
Na njegovom kraju nalazi se Porta Santa Maria, jedina sačuvana od nekadašnjih pet gradskih kapija. Iza nje su male kamene ulice, trg sa crkvom San Donato i kuće koje su zadržale izgled karakterističan za stara italijanska naselja.
Stalnih stanovnika ostalo je veoma malo, ali je ono što je nekada izgledalo kao gotovo napušten grad poslednjih decenija postalo velika turistička atrakcija. Deo starih kuća obnovljen je i pretvoren u smeštaj, restorane i druge sadržaje za posetioce, što je pomoglo da mesto ponovo dobije život. UNESCO navodi da danas u njemu živi tek nekoliko porodica stalnih stanovnika, uz nove vlasnike i povremene stanovnike.
Borba da grad ipak ne nestane
Već generacijama se pokušava sa učvršćivanjem litice. Korišćene su različite metode, od sadnje vegetacije i kontrole vode do savremenih sistema sidrenja i učvršćivanja stena.
Upravo je Civita postala svojevrsna laboratorija za proučavanje klizišta i tehnika stabilizacije tla. Ipak, prirodni proces erozije nije moguće potpuno zaustaviti, već pre svega usporiti.
Zbog izuzetnog spoja istorije, arhitekture i neprestane borbe čoveka sa prirodom, kulturni pejzaž Civite di Bagnoregio nalazi se na italijanskoj listi kandidata za UNESCO svetsku baštinu.
Posetioci dolaze da vide srednjovekovni grad koji deluje gotovo nestvarno, dok se ispod njegovih kamenih kuća odvija proces koji traje vekovima.
Civita di Bagnoregio zato nije samo „grad koji umire“. To je mesto koje već stotinama godina pokušava da ne nestane.
