Ova odluka predstavlja krunu višegodišnjeg istraživačkog i konzervatorskog projekta Tashkent Modernism XX/XXI, koji je pokrenula Fondacija za razvoj umetnosti i kulture Uzbekistana u saradnji sa međunarodnim timom arhitekata i istorijskih istraživača.
Uvrštavanjem na listu svetske baštine, arhitektonsko nasleđe prestonice Uzbekistana dobilo je međunarodno priznanje u okviru globalnog modernističkog pokreta.
Kako navode iz Fondacije, ovi objekti ne samo da svedoče o načinu na koji je Taškent oblikovao svoj javni život, kolektivni identitet i viziju budućnosti u prošlom veku, već sa sobom nose i obavezu dugoročne konzervacije i očuvanja njihove uloge u svakodnevnom životu grada.
Od imerzivnog bioskopa do arhitektonskih prototipa
Među zaštićenim objektima posebno se izdvaja Panoramski bioskop iz 1964. godine, rad arhitekte Vladimira Berjozina. Ovaj objekat, čija je dvorana oblikovana po uzoru na dorski stub, bio je prvi imerzivni bioskop u Srednjoj Aziji i smatra se jednim od najvažnijih simbola taškentskog modernizma.
Jednako značajan je i Nekadašnji Lenjinov muzej (danas Istorijski muzej), podignut 1970. godine. Ovaj objekat je poslužio kao prototip koji je kasnije reprodukovan u još 13 sovjetskih republika, uspevši da dokaže mogućnost uspešnog spajanja modernističkih formi sa prepoznatljivim elementima lokalne tradicije.
Kulturne i izvođačke ustanove novog doba
Kolekcija obuhvata i niz javnih ustanova posvećenih umetnosti i kulturi. Centralna izložbena sala Akademije umetnosti i Državni muzej umetnosti svedoče o težnji tadašnjih autora da i u uslovima standardizovane građevinske industrije kreiraju objekte koji sami po sebi funkcionišu kao skulpturalna umetnička dela.
U domenu izvođačkih umetnosti, ističe se Državni cirkus iz 1976. godine sa svojom karakterističnom formom inspirisanom svemirskim letelicama. Za razliku od većine cirkusa u bivšem SSSR-u koji su rađeni po tipskim moskovskim nacrtima, taškentski cirkus predstavlja autorsko rešenje lokalnih arhitekata. Sa druge strane, monumentalna Palata prijateljstva naroda iz 1981. godine predstavlja vrhunac brežnjevske ere, prepoznatljiva po fasadi sa betonskim elementima inspirisanim tehnologijom i industrijskim spojnicama.
Urbanizam, svakodnevni život i pogled u budućnost
Uneskovu zaštitu dobili su i objekti koji su bili direktno utkani u svakodnevni život i infrastrukturu grada. Pijaca Čorsu, sa svojom masivnom zelenom kupolom, predstavlja primer prilagođavanja zapadnih i severnoafričkih arhitektonskih modela ambijentu starog orijentalnog grada. U oblasti stanovanja ističe se stambeni kompleks „Žemčug“, brutalističko ostvarenje arhitektkinje Ofelije Ajdinove, koje je reinterpretiralo tradicionalne uzbečke komunalne četvrti (mahale) kroz vertikalno nanizana troetažna unutrašnja dvorišta.
Listu kompletiraju metro stanica „Avenija kosmonauta“ iz 1984. godine, bogato dekorisana mermerom, staklom i reljefima posvećenim istraživanju svemira, kao i impozantni Heliokompleks „Sunce“ smešten u blizini Taškenta. Ova naučna solarna peć sa više od 12.000 ogledala predstavlja jedan od poslednjih velikih naučnih projekata Sovjetskog Saveza i vizuelni podsetnik na futurističke ambicije arhitekture kasnog modernizma.
