U srcu londonskog Noting Hila, u Lankaster roudu, uzdiže se Crkva Svetog Save sa domom episkopa Nikolaja Velimirovića, mesto koje već decenijama za srpsku zajednicu u Velikoj Britaniji znači više od arhitekture i prostora: ono je tačka okupljanja, sećanja i pripadnosti.
Crkva je prvobitno sagrađena 1903. godine kao anglikanska bogomolja, trobrodna bazilika od cigle, a posle Drugog svetskog rata dobija novo lice i novu dušu. Zahvaljujući pomoći kraljice Marije Karađorđević i ledi Pedžet, otkupljena je i prilagođena bogoslužbenoj praksi Srpske pravoslavne crkve. Na Vidovdan 1952. godine osveštao ju je episkop Nikolaj Velimirović, čije ime i danas nosi obližnji dom.
U enterijeru crkve prisutne su freske inspirisane srednjovekovnim srpskim manastirima. Tokom godina, ovo mesto su posećivali i srpski patrijarsi German, Pavle, Irinej i Porfirije, ali i brojni pripadnici srpske zajednice i istaknute ličnosti poput Slobodana Jovanovića i Miloša Crnjanskog.
Parohijski poverenik Marko Gašić ističe da je crkva oduvek bila više od verskog prostora, ona je, kako kaže, čuvar identiteta u daljini. Posebno naglašava da su je oblikovali ljudi pristigli iz Krajine, Bosne i Hrvatske, sa snažnom svešću o veri i poreklu, koji su u London doneli potrebu da sačuvaju ono što ih određuje.
„Crkva je imala zadatak da u tuđini sačuva ono što je najosetljivije“, navodi Gašić, podsećajući da je kroz istoriju bila i mesto gde su se čuvale uspomene, pa i odluke koje su imale simboličku težinu za zajednicu.
Uz samu crkvu nalazi se i Dom episkopa Nikolaja, obnovljen pre nekoliko godina, danas živ prostor susreta i aktivnosti. U njemu se održavaju folklor, nedeljna škola, proslave, svadbe i razna okupljanja, a prostor koriste i druge zajednice i škole, što ga čini živim kulturnim centrom.
Gašić ističe da je srpska zajednica u Londonu brojna, iako teško merljiva zbog stalnih dolazaka i odlazaka, ali da joj je zajedničko jedno: prirodan put ka crkvi kao mestu susreta.
U tom prostoru, kaže on, čuva se i jezik i osećaj pripadnosti, posebno među mlađima koji tek otkrivaju zašto se govori „ovaj jezik koji drugi ne razumeju“.
Iako su devedesete ostavile slojevite slike u javnosti, Gašić navodi da je današnja atmosfera znatno drugačija, a povremeni talasi predrasuda samo kratko vraćanje u prošlost.
Na kraju, smisao tog mesta ostaje jednostavan i dubok: da Srbi u Londonu, makar i daleko od svog porekla, imaju prostor u kojem mogu da budu svoji na svome.
