Živopisni pejzaž opštine Rakovica krasi manastir Rakovica, jedno od značajnijih kulturno-istorijskih i duhovnih blaga Beograda. Ova svetinja, posvećena Svetom Arhangelu Mihajlu, smatra se osnovanom u 14. veku, u vreme vladavine kraljeva Dragutina i Milutina.
Manastir koji pamti dva patrijarha
Osim po izuzetnoj lepoti i arhitekturi, manastir Rakovica poznat je i po bogatoj i burnoj istoriji, ali i po tome što su u njegovoj porti sahranjena dva srpska patrijarha – Dimitrije i Pavle. Upravo u spomen-sobi posvećenoj patrijarhu Pavlu danas se čuva sećanje na jednu od najvoljenijih ličnosti Srpske pravoslavne crkve.
Zašto je manastir morao da promeni mesto da bi opstao?
Monahinja Jefimija istakla je malo poznatu, zanimljivu činjenicu da se manastir prvobitno nije nalazio na mestu gde je danas. Njegova prva lokacija bila je u podnožju Avale, uz prometan put koji je vodio ka Kragujevcu. Zbog takvog položaja, manastir je kroz vekove bio izložen čestim razaranjima i pljačkama. Nakon jedne velike pohare krajem 16. veka, bratstvo manastira donelo je odluku da se povuče dalje od puta, dublje u šumu, na bezbedniju lokaciju.
Tokom 17. i 18. veka manastir je opstajao u skromnim uslovima, da bi tek u 19. veku doživeo značajnu obnovu zahvaljujući dinastiji Obrenović. U tom periodu manastir Rakovica postaje, najpre nezvanično, a potom i zvanično dvorski manastir ove dinastije, kaže monahinja Jefimija.
Ovde su počeli putevi velikih duhovnika
Za manastir Rakovica vezane su i brojne znamenite ličnosti srpske duhovne istorije. Godine 1909. ovde se zamonašio Sveti vladika Nikolaj Velimirović, dok je jedan od učenika ikonopisne škole bio i monah Tadej, kasnije poznat kao otac Tadej, koji je upravo u Rakovici započeo svoj monaški i sveštenički put.
Posle Drugog svetskog rata, 1949. godine, u manastir je premeštena Bogoslovija, a 1958. godine patrijarh German vraća manastiru status svetinje i tada on postaje ženski manastir, kakav je i danas.
Spomen-soba Patrijarha Pavla – skromnost koja zauvek inspiriše
Posebno mesto u savremenoj istoriji manastira zauzima patrijarh Pavle, koji se upokojio 2009. godine i sahranjen je u manastirskoj porti, uz patrijarha Dimitrija, poglavara Srpske pravoslavne crkve u periodu od 1920. do 1930. godine. U proleće 2021. godine otvorena je spomen-soba posvećena patrijarhu Pavlu, u kojoj su izloženi lični predmeti koji svedoče o njegovoj jednostavnosti, skromnosti i duhovnoj snazi.
Patrijarh Pavle ostao je upamćen kao ličnost koja je evanđelje ne samo propovedala, već i živela. Njegova skromnost, snalažljivost i duboka vera učinile su ga poštovanim ne samo unutar crkvenih krugova, već i širom društva, kako u zemlji, tako i van njenih granica.
Manastir Rakovica danas predstavlja mesto molitve, sećanja i duhovnog mira – svedočanstvo vekovne borbe, obnove i trajanja pravoslavne vere na ovim prostorima.
