Na temeljima antičke bogomolje
Crkva je podignuta na ostacima stare bogomolje iz perioda Rimskog carstva. O dugom kontinuitetu života na ovom prostoru svedoče kameni blokovi ugrađeni u temelje, na kojima se mogu uočiti keltski krstovi i različiti simboli, kao i opeke iz rimskog i vizantijskog perioda.
Posebno je zanimljivo da se u osnovi časne trpeze nalazi nekadašnji rimski žrtvenik, na koji je postavljena kamena ploča. Ovi elementi daju svetinji poseban istorijski značaj, jer ukazuju na slojeve prošlosti sačuvane u njenoj arhitekturi.
Predanje o Stevanu Sinđeliću
Crkvu prati predanje povezano sa jednim od najpoznatijih junaka Prvog srpskog ustanka. Prema narodnom verovanju, Stevan Sinđelić se upravo u ovoj svetinji pričestio sa svojim vojnicima pre polaska u boj na Čegru 1809. godine.
Blizina mesta na kojem se odigrala čuvena bitka dodatno povezuje crkvu sa sećanjem na ustanike i njihovu borbu protiv osmanske vlasti. Tako je svetinja postala deo lokalnog istorijskog nasleđa, u kojem se prepliću duhovnost, narodna tradicija i kolektivno pamćenje.
Obnova posle dugog perioda propadanja
Crkva je dugo bila u ruševinama, sve do obeležavanja dvesta godina od bitke na Čegru. Tim povodom, uz podršku Vlade Republike Srbije i preko Zavoda za zaštitu spomenika, podignuta je nova crkva na mestu nekadašnje građevine.
Sagrađena je od kamena, a unutrašnjost je opremljena novim drvenim ikonostasom sa delimično oslikanim ikonama. Obnovom je svetinja ponovo dobila svoju versku namenu, dok su pojedini elementi antičkog porekla ostali svedočanstvo njene slojevite prošlosti.
Tragovi nekadašnjeg crkvenog života
O nekadašnjem životu u crkvenom kompleksu svedoči i podatak da se do 1962. godine pored crkve nalazio konak, koji je kasnije rasturen. Iako taj objekat više ne postoji, istorija svetinje i njeno mesto u predanju stanovnika Donjeg Matejevca ostaju važan deo kulturnog nasleđa niškog kraja.
Crkva Svete Petke danas predstavlja spoj duhovnog i istorijskog nasleđa, a njena lokacija u blizini Čegra podseća na događaje koji su obeležili borbu srpskog naroda za slobodu.
