Bojčinska šuma nije samo popularno izletište – reč je o zaštićenom području u kojem su sačuvani ostaci nekada prostranih nizijsko-močvarnih hrastovih šuma.
Kada se pomene izlet u prirodu u okolini Beograda, obično se prvo pomisli na Avalu ili Kosmaj. Međutim, na jugozapadnoj granici grada, kod Progara u opštini Surčin, nalazi se sasvim drugačiji pejzaž.
Bojčinska šuma prostire se na oko 670 hektara i od 2013. godine ima status zaštićenog područja – Spomenika prirode. Njena posebna vrednost su očuvane šume hrasta lužnjaka, kao ostatak nekada mnogo većih nizijskih i močvarnih šuma koje su pokrivale ovaj deo Srema.
Šuma stvorena za laganu šetnju
Bojčinska šuma nema uspone, vidikovce niti zahtevne planinarske deonice. I upravo je u tome njena prednost.
Teren je gotovo potpuno ravan, pa je pogodna za ljude koji žele nekoliko sati lagane šetnje, porodice, rekreativce i bicikliste.
Planinarski savez Srbije ima obeleženu stazu dugu šest kilometara, za čiji obilazak navodi oko dva i po sata. Visinska razlika je svega nekoliko metara, a staza je označena kao laka i dobro uređena. Prolazi kroz različite delove šume i pored nekoliko zanimljivih mesta.
Za one kojima je šest kilometara malo, kroz šumu i okolinu postoje i duže trase, dok se široki ravničarski putevi koriste i za rekreativnu vožnju bicikla.
Hrast lužnjak je glavni „stanovnik“
Bojčinska šuma nije uređeni gradski park. Njena vrednost je upravo u tome što je sačuvala karakter prave nizijske šume.
Najvažnije mesto pripada hrastu lužnjaku, a uz njega rastu grab i poljski jasen. Na zaštićenom području evidentirano je 185 biljnih vrsta, od kojih 15 ima status zaštićenih ili strogo zaštićenih.
Još je zanimljiviji životinjski svet. Zabeleženo je 108 vrsta ptica, što predstavlja oko 30 odsto svih vrsta ptica evidentiranih u Srbiji. Među njima su i strogo zaštićene vrste, a Planinarski savez Srbije posebno navodi orla belorepana.
Na širem području registrovano je i oko 60 vrsta sisara, kao i deset vrsta vodozemaca i gmizavaca i više od 90 vrsta insekata.
Zbog toga šetnja Bojčinom nije samo prolazak kroz hladovinu. Ako se ide bez mnogo buke i žurbe, ovo je mesto na kojem se lako primeti koliko života ima u jednoj ravničarskoj šumi.
I deo istorije skriven je među drvećem
Bojčinska šuma ima i zanimljivu prošlost.
Tokom Prvog svetskog rata stanovnici okolnih sela koristili su je kao sklonište, dok je između dva svetska rata, do 1934. godine, bila lovište kralja Aleksandra Karađorđevića.
Poseban značaj dobila je tokom Drugog svetskog rata, kada su se u njoj nalazile partizanske baze, zemunice i osmatračnice. Deo tih mesta nalazi se i uz današnju planinarsku stazu, a u šumi postoji i spomen-obeležje podignuto 1963. godine.
Tako se tokom jedne obične šetnje kroz šumu prolazi i pored mesta koja svedoče o događajima od pre više od osam decenija.
Za šetnju, bicikl ili jednostavno dan pod krošnjama
Za razliku od izletišta na kojima je glavni cilj stići do određenog vidikovca ili znamenitosti, u Bojčinskoj šumi nema potrebe za takvim planom.
Može se doći zbog šetnje, laganog trčanja ili bicikla, a kroz deo šume prolazi i uređena trim staza sa mestima za vežbanje.
Na ulazu u šumu nalazi se i letnja pozornica, poznata po programu „Bojčinsko kulturno leto“, pa tokom toplijih meseci prirodni ambijent povremeno postaje prostor za koncerte, predstave i druge kulturne programe.
Najprijatnija je upravo jednostavna varijanta – nekoliko sati hodanja po ravnom, pauza u hladu i povratak bez osećaja da ste krenuli na ozbiljnu planinarsku turu.
Može se stići i gradskim autobusom
Bojčinska šuma nalazi se kod Progara, oko 30 kilometara od centra Beograda, pa je automobilom pogodna za jednodnevni izlet bez mnogo planiranja.
Zanimljivo je da automobil nije neophodan. Do stajališta „Bojčinska šuma“ trenutno saobraća gradska autobuska linija 605 na relaciji Novi Beograd – Progar. Pre polaska ipak vredi proveriti aktuelni red vožnje.
Za dužu šetnju korisno je poneti vodu, jer Planinarski savez Srbije navodi da je voda za piće dostupna samo na početku njihove obeležene staze. Tokom toplijih meseci dobro će doći i zaštita od komaraca i krpelja, posebno zato što je reč o nizijskoj i vlažnoj šumi.
Bojčinska šuma možda nema dramatične planinske pejzaže, ali nudi nešto što je ljudima iz velikog grada često mnogo potrebnije – nekoliko sati zelenila, ravnih staza i tišine, a sve to dovoljno blizu Beograda da za odlazak nije potreban čitav vikend.
