Prirodni rezervat Uvac jedan je od najupečatljivijih primera prirodnog bogatstva Srbije. Ovo područje predstavlja drugo najveće stanište beloglavog supa u Evropi i najveće na Balkanu. Danas na Uvcu obitava između 550 i 600 odraslih jedinki, uz oko stotinu mladunaca koji se izlegu svake godine. Posle Drugog svetskog rata, prema dostupnim podacima, na ovom prostoru živelo je i do 5000 beloglavih supova.
Zašto su beloglavi supovi postali retka vrsta?
Do naglog opadanja njihove brojnosti došlo je iz više razloga. Jedan od ključnih bio je sanitarni odstrel vukova krajem četrdesetih godina prošlog veka, kada su leševi uginulih životinja trovani jakim otrovima poput strihnina. Kao ptice strvinari, beloglavi supovi prvi su sletali na takvu hranu i stradali kao kolateralna šteta. Dodatni udarac predstavljala je izgradnja veštačkih jezera, zbog koje su poplavljena prirodna gnezdilišta, uz podizanje nivoa vode i do sto metara. Nestanak stočnog fonda u okolnim krajevima dodatno je smanjio izvore hrane, objašnjava Stevo Radovanović, čuvar prirode i koordinator za turizam.
Idealno područje za lešinare koji se nalaze na vrhu lanca ishrane
Uvac nije slučajno postao utočište beloglavih supova. Kanjon se nalazi između dva tradicionalna stočarska područja — Pešterske visoravni i Zlatibora — gde je hrane nekada bilo u izobilju, a strme litice pružale su idealna mesta na kojima mogu da se gnezde. Beloglavi sup je vrsta lešinara i nalazi se na samom vrhu lanca ishrane. Hrani se isključivo uginulim sisarima i ne konzumira drugu vrstu mesa, niti sopstvenu vrstu. Njegov životni vek u prirodnim uslovima iznosi od 28 do 30 godina, ali zbog oštrih klimatskih uslova na Uvcu, gde temperature zimi mogu pasti i do minus 25 ili 30 stepeni, prosečan vek ovde je kraći i iznosi oko 25 godina.
Očuvanje kolonije zasniva se pre svega na obezbeđivanju hrane. Na hranilišta se godišnje iznese između 350 i 400 tona hrane, uz ono što ptice pronađu u prirodi. Pored beloglavog supa, rezervat je stanište za oko 220 vrsta ptica, od kojih se 30 do 40 nalazi na crvenoj listi ugroženih i retkih vrsta.
Bogat biljni i životinjski svet
Bogata je i biljna raznovrsnost — zabeleženo je oko 220 biljnih zajednica. Kada je reč o životinjskom svetu, na Uvcu se mogu sresti gotovo sve vrste karakteristične za Srbiju. Posebno je značajan i riblji fond, sa oko 24 vrste riba, zbog čega se Uvačko jezero smatra jednim od najbogatijih u zemlji. Stručne procene govore da bi godišnji izlov do 220 tona bio održiv, iako se takav obim u praksi ne dostiže.
Organizovane plovidbe – neverovatna turistička atrakcija
Uvac je atraktivan tokom cele godine, ali je posebno poznat po krstarenju meandrima reke i jezera. Organizovane plovidbe omogućavaju ulazak u Ledenu pećinu, najveći speleološki objekat u Srbiji, ukupne dužine 6.178 metara. Ovaj kompleks čine Ledena pećina, Ušačka pećina i jama Bezdan, koje su međusobno povezane.
Rezervat svake godine privlači sve veći broj posetilaca. Najbrojniji su domaći turisti, ali Uvac sve češće otkrivaju i gosti iz Evrope, Amerike i Azije. Procene govore da najmanje 20 do 30 hiljada ljudi godišnje poseti ovaj prostor, dok je stvaran broj verovatno znatno veći i iz godine u godinu u stalnom porastu.
