Kamene kuće i uski prolazi određuju izgled Lefkare, dok u portugalskom Monsarazu sličan splet ulica povezuje bele fasade, trg i tvrđavu.
Za putnike koji žele da deo boravka na Kipru provedu u unutrašnjosti ostrva, Lefkara može da bude povod za izlet posvećen arhitekturi, lokalnom nasleđu i zanatskom radu.
Gde se nalazi Lefkara na Kipru?
Lefkara se nalazi u regiji Larnake, u jugoistočnom podnožju planinskog masiva Trodos, na približno 650 metara nadmorske visine. Prema zvaničnom turističkom portalu Kipra, udaljena je oko 43 kilometra od Larnake.
Prilikom planiranja posete susrešćete nazive Pano Lefkara i Kato Lefkara, odnosno Gornja i Donja Lefkara. Korisno je razlikovati ih kada tražite određenu znamenitost, smeštaj ili mesto za početak obilaska.
Kamene kuće, unutrašnja dvorišta i uski prolazi
Tradicionalne kuće u Lefkari građene su jedna uz drugu, sa kamenim zidovima, balkonima i unutrašnjim dvorištima. Ulice su uske i razgranate, a pojedini prolazi završavaju se slepo, pa se mesto najbolje upoznaje laganom šetnjom.
Prema objašnjenju koje navodi Turistička organizacija regije Larnake, naziv Lefkara povezuje se sa svetlim krečnjačkim stenama ovog kraja i izrazom za bele planine.
Među mestima koja se mogu uključiti u obilazak nalaze se stara česma i stari mlin za masline. Zajedno sa kućama i zanatskim radnjama, oni dopunjuju sliku nekadašnjeg svakodnevnog života u selu.
Lefkaritika: Čipka čija se izrada prenosi generacijama
Najpoznatiji ručni rad iz ovog mesta nosi naziv lefkaritika. Reč je o posebnoj tradiciji izrade čipke i veza, koju je Unesko 2009. godine upisao na Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasleđa čovečanstva.
Prema podacima Uneska, tradicija seže najmanje do 14. veka. U njenim šarama prepliću se lokalno zanatsko nasleđe, venecijanski uticaji i geometrijski motivi povezani sa grčkom i vizantijskom tradicijom.
Rad nastaje kombinovanjem više tehnika, uključujući izvlačenje i isecanje niti, vez i obradu ivica. Pamučnim koncem na lanenom platnu izrađuju se stolnjaci, salvete i ukrasni predmeti.
Unesko posebno ističe društvenu stranu ovog umeća: znanje se prenosilo kroz zajednički rad i razgovor, od majki i baka ka mlađim generacijama. Svaka vešta vezilja mogla je da u tradicionalne obrasce unese i sopstveno rešenje.
Radionice srebra i filigranski predmeti
Uz čipku, Lefkaru je proslavila i obrada srebra, naročito filigran. U lokalnim radnjama i radionicama mogu se videti nakit, ukrasni predmeti i predmeti namenjeni verskoj upotrebi.
Turistička organizacija regije Larnake navodi da se sa ovim zanatima posetioci mogu upoznati tokom obilaska sela, u radionicama i u centru za rukotvorine. Pojedine posete i demonstracije rada organizuju se uz prethodni dogovor, pa ih je dobro najaviti ako su važan deo planiranog izleta.
Pri kupovini ručnog rada vredi pitati ko ga je izradio, kojom tehnikom i od kog materijala. Razgovor sa zanatlijom može da objasni i koliko vremena stoji iza jednog naizgled malog predmeta.
Šta videti u muzeju Lefkare?
Lokalni muzej tradicionalnog veza i srebrnarstva smešten je u kući Patsalos, nazvanoj po nekadašnjem vlasniku iz jedne od imućnijih porodica sela. Zgrada je podignuta od lokalnog belog krečnjaka, a njeni delovi potiču iz različitih perioda 19. i početka 20. veka.
U prizemlju su predstavljeni predmeti povezani sa seoskim domaćinstvom, skladištenjem hrane i poljoprivredom. Na spratu se nalaze nameštaj, tradicionalna odeća, nakit, srebrni predmeti i zbirka starog lefkaritskog veza.
Prema trenutno objavljenim podacima zvaničnog turističkog portala Kipra, ulaz je besplatan. Radno vreme je od 8.30 do 16 časova od 16. septembra do 15. aprila, odnosno od 9.30 do 17 časova od 16. aprila do 15. septembra. Muzej je zatvoren tokom pojedinih praznika, a podatke treba proveriti pre dolaska.
Crkva Svetog krsta i različiti slojevi istorije
Među važnim znamenitostima nalazi se crkva Timios Stavros, odnosno crkva Svetog krsta. Današnja građevina objedinjuje delove nastale u različitim razdobljima.
Turistička organizacija regije Larnake navodi da njen najstariji sačuvani istočni deo potiče s početka 13. veka. Zapadni deo dobio je veliko proširenje 1867. godine, pa se na objektu mogu pratiti tragovi kasnijih prepravki i dogradnji.
Predanje o Leonardu da Vinčiju
Za Lefkaru se vezuje i priča o Leonardu da Vinčiju. Prema predanju koje prenosi zvanični turistički portal Kipra, umetnik je 1481. godine posetio selo i kupio čipkani oltarski prekrivač koji je poklonio milanskoj katedrali.
Ovu priču treba razumeti kao lokalno predanje, kako je i predstavljena u turističkom izvoru.
Šta probati tokom posete?
Predah od šetnje može da bude prilika za upoznavanje lokalne kuhinje. Među jelima koja Savez opština Kipra izdvaja za Lefkaru nalaze se lokalni tavas i kupépja, odnosno punjeni listovi vinove loze.
Pominju se i slatkiši poput lukumija i poslastica od smokava. Ponudu i način pripreme najbolje je proveriti u konkretnoj taverni ili prodavnici.
Kako planirati obilazak Lefkare?
Za prvu posetu predlog je da povežete šetnju kroz Pano Lefkaru, obilazak muzeja i razgovor u nekoj od zanatskih radionica. Ako želite da vidite izradu čipke ili srebrnih predmeta, prethodno proverite mogućnost posete.
Najviše vremena vredi ostaviti upravo za zanate po kojima je mesto poznato. Pogled na gotov stolnjak ili komad nakita dobija drugačije značenje kada upoznate postupak njegove izrade.
