Kako su Opijumski ratovi oblikovali stari Šangaj

U 19. i 20. veku, malo ribarsko selo izraslo je u metropolu sa više od tri miliona stanovnika. Međutim, kapitalističke spekulacije, šverc narkotika i krvavi politički sukobi zauvek su izmenili sudbinu ovog kineskog grada.

Izvor: panoramavesti.rs
23.09.2026.
17:13

Mirovnim ugovorom u Nankingu 1842. godine okončan je Prvi opijumski rat, ali je Kina bila primorana da otvori nekoliko trgovačkih luka.

To je evropskim trgovcima omogućilo da se nasele u Šangaju, u to vreme skromnom ribarskom naselju blizu ušća reke Jangce.

Britanski, francuski, američki, a kasnije i japanski doseljenici osnovali su autonomne enklave unutar grada, poznate kao koncesije.

Njihov dolazak, uz priliv izbeglica iz Tajpinškog ustanka i jevrejskih izbeglica tokom Drugog svetskog rata, označio je početak transformacije Šangaja u ključni trgovački, finansijski i industrijski centar.

Iako su Zapadnjaci činili manjinu, početkom 1940-ih bilo ih je oko 150.000, ostavili su dubok trag na izgled i duh grada, posebno duž istorijskog priobalnog okruga Band na reci Huanpu.

Oko zgrade Carine, sa satom po uzoru na londonski Big Ben, podignuti su luksuzni neboderi poput zgrade Banke Kine i čuvenog hotela ,,Mir“.

Dolazak džeza i noćnog života

Strani stanovnici doneli su u Šangaj kulturu noćnih klubova, plesa i zabave.

Nakon Prvog svetskog rata otvorene su na desetine lokala u kojima su nastupali muzičari iz Evrope i Sjedinjenih Američkih Država.

Lokalno stanovništvo ubrzo je prihvatilo moderne ritmove poput džeza, fokstrota i čarlstona, ali i naviku konzumiranja šampanjca i viskija.

Muškarce koji su u klubove dolazili bez pratnje zabavljale su takozvane ,,taksi plesačice“, koje su po završenom plesu kupljene ulaznice menjale za novac.

Zabeleženo je da je 1923. godine Suzan Tsang, ćerka šangajskog komesara za obnovu, izazvala skandal pojavivši se na plesu u kafeu ,,Karlton“, ali su njen primer ubrzo sledile i druge žene iz viših slojeva u potrazi za zabavom.

Emancipacija i rađanje moderne žene

Zapadni uticaj snažno je preoblikovao položaj i izgled žena u Šangaju.

Do 1930-ih godina, Kineskinje iz bogatijih krugova u potpunosti su prihvatile zapadnjački stil života: slobodno su se kretale gradom, vozile automobile, konzumirale alkohol i cigarete.

Javno pokazivanje stopala postalo je simbol oslobađanja od tradicionalnog i bolnog običaja podvezivanja stopala. Mnoge žene su skraćivale kosu, svesno kršeći konfučijanska načela sinovljeve pobožnosti.

U tom periodu nastao je i moderni ćipao: uska, pripijena haljina sa dubokim prorezom koja je isticala žensku figuru, a čiji je zaštitni znak postala legendarna glumica tog doba, Ruan Lingju.

Svetska prestonica opijuma i uticaj mafije

Tokom 19. veka, evropske banke u Šangaju stekle su ogromna bogatstva zahvaljujući trgovini opijumom, čiju su legalizaciju Britanci nametnuli Kini kroz Opijumske ratove.

Tone ,,crnog pirinča“, kako je droga nazivana, stizale su u šangajsku luku, a zavisnost je zahvatila sve slojeve društva: od intelektualaca do lučkih radnika.

Iako su vlasti 1918. godine zabranile trgovinu opijumom, derivatima morfijuma i heroinom, lokalna mafijaška organizacija ,,Zeleni bend“, pod vođstvom ,,kralja opijuma“ Du Juesenga, neometano je delovala unutar Francuske koncesije.

Trgovina drogom dodatno je produbila jaz između radničke klase i bogate elite. Šverc je ponovo procvetao tokom japanske okupacije i trajao sve do 1945. godine, da bi bio konačno iskorenjen opsežnim državnim kampanjama nakon uspostavljanja Republike 1949. godine.

Ratni sukobi i političke prelomnice

Ekonomski uspon Šangaja bio je praćen dubokom socijalnom nejednakošću i jačanjem političkih tenzija.

Kada je britanska policija 30. maja 1925. godine otvorila vatru na kineske demonstrante, izbio je opšti radnički i antiimperijalistički pokret.

Na političkoj sceni profilisale su se dve dominantne snage: desničarski, nacionalistički Kuomintang i Komunistička partija Kine, osnovana u Šangaju 1921. godine.

Sukobi su kulminirali 1927. godine, kada je vojska Kuomintaog preuzela kontrolu nad gradom. Plašeći se napada na svoje enklave, strane sile poslale su vojna pojačanja.

Međutim, lider Kuomintanga Čang Kaj Šek je, u savezu sa „Zelenim bendom“, pokrenuo krvavi obračun sa komunistima i njihovim simpatizerima, u kom su stradale hiljade ljudi, čime je zvanično započeo Kineski građanski rat.

Tagovi: