Nadomak Prijepolja, na obali reke Mileševke, nalazi se jedna od najvećih srpskih svetinja – manastir Mileševa. Ovaj manastir podigao je u prvoj polovini XIII veka srpski vladar Stefan Vladislav, a 1235. godine sagradio je pripratu u kojoj je položio mošti svog strica, Svetog Save. Mošti su kasnije Turci preneli na beogradski Vračar i tamo ih spalili, u pokušaju da slome duh srpskog naroda.
Freska koju je vreme čuvalo
Monahinja Paraskeva kaže da je ovo sveto mesto “blagosloveno Svetim Savom”, i da je crkva oslikana u dva navrata – u XIII i XVI veku – pa freske koje danas gledamo potiču iz XIII veka, dok je Beli anđeo oslikan između 1222. i 1234. godine. Legenda kaže da je kraljica Belosava, supruga svetog kralja Vladislava, poklonila lik Belog anđela. Freska je bila zaštićena preko tri stotine godina, premazom od loja iz XVI veka, a otkrivena je 1863. godine. Njena lepota je oduševila i ser Artura Evansa, koji je manastir obišao u prolazu.
Beli anđeo je postao poznat i širom sveta: 1959. godine njegova fotografija preneta je iz Evrope u Ameriku kao prva slika freske poslana putem satelita.
U manastiru se nalazi i sarkofag sa česticama moštiju Svetog Save, koji je ovde boravio od 1237. do 1594. godine. Novi ćivot je izrađen 2003. godine i u njemu je sačuvan delić leve šake Svetog Save.
Riznica neprocenjivog blaga
Poseban deo manastira čini i riznica. Tu se čuvaju najstariji predmeti, poput kamena iz Izbičnja, ostaci groba Svetog Save i groba kralja Vladislava, predmeti od kamene plastike iz XIII veka, arheološke iskopine, rukopisne i štampane knjige. Najstarija štampana knjiga potiče iz 1493. godine, štampana je na Cetinju, dok je najstarija rukopisna knjiga Svetog Jefrema Sirina iz 1350. godine. Riznica čuva i sasude, ikone i najvredniji eksponat – štap Svetog Save, koji mu je poklonio patrijarh Manoil 1219. godine u Nikeji, potvrdivši time autokefalnost Srpske crkve. Štap je tokom vekova očuvan, na njemu je ispisan tropar Svetom Savi, koji se i danas svakodnevno peva uz čitanje akatista.
