Požarevac se često nađe u planu putovanja zbog obližnjeg Viminacijuma. Ovog puta vredi zadržati se u gradu: u Ulici Voje Dulića su dve važne umetničke adrese, u Nemanjinoj stare kuće i muzejske postavke, a u centru Gradska kuća i spomenik knezu Milošu.
Milenin dom i majčina posveta
Na spomen-ploči posvećenoj Mileni Pavlović Barili piše: „Milenin dom – njenom talentu, vrednoći i mladosti, mama.“
Njena majka Danica želela je da ćerkine slike i porodična zaostavština ostanu sačuvane. Galerija je otvorena 1962. godine u rodnoj kući umetnice, koja je pripadala Pavlovićima, poznatoj požarevačkoj trgovačkoj porodici.
Prema podacima sa zvaničnog sajta galerije, u fondu je blizu 900 radova. Tu su i Milenine knjige, slikarski pribor, lični predmeti i beležnice sa stihovima na srpskom, italijanskom, španskom i francuskom jeziku. Među slikama i porodičnim uspomenama sačuvan je, dakle, i njen pesnički rad.
Za posetioce je trenutno najvažnija informacija o rekonstrukciji. Prema najavi iz marta 2026, završetak obnove i proširenja galerije planiran je za januar 2027. Pre puta treba proveriti gde su dela izložena i šta je dostupno za obilazak.
Od stočne pijace do gradskog parka
Ispred današnje Gradske kuće nekada se nalazila stočna pijaca. Krajem 19. veka taj prostor je pretvoren u park, čije je uređenje trajalo do 1894. godine. Spomenik knezu Milošu Obrenoviću, rad Đorđa Jovanovića, postavljen je 1898.
Iza njega je Okružno zdanje, podignuto 1888–1889. godine. Projekat je izradio austrijski arhitekta Fridrih Gizel, uz korekture Jovana Ilkića i Dušana Živanovića.
Turistička organizacija Grada Požarevca navodi da je zgrada oblikovana u duhu bečkog akademizma, sa detaljima inspirisanim italijanskom renesansom. I bez poznavanja arhitektonskih stilova, na fasadi ima dovoljno toga za gledanje: naglašen središnji deo, ukrasi oko prozora i krovovi koji zdanju daju izgled palate.
Ovde vredi napraviti prvu dužu pauzu u šetnji. Park, spomenik i nekadašnje načelstvo nalaze se na jednom mestu, pa se lako mogu obići zajedno.
Kako je izgledala kuća bogatog trgovca
U Muzeju kulturne istorije, u Nemanjinoj ulici 9, pažnja se sa velikih javnih zgrada premešta na kućni enterijer.
Postavka prikazuje život imućne trgovačke porodice s kraja 19. i početka 20. veka. Prema podacima lokalne turističke organizacije, nameštaj je nabavljan u Pešti, Beču i Beogradu. Saloni su opremani stilskim garniturama, ogledalima, vitrinama i umetničkim predmetima.
Ovde vredi pogledati pojedinačne komade: kako je izrađena stolica, šta je stajalo u vitrini, koliko je prostora zauzimala salonska garnitura. Na tim detaljima vidi se na šta su nekadašnji vlasnici trošili novac i kako su uređivali prostor za primanje gostiju.
U istoj ulici, na broju 33, nalazi se Kuća Dobrnjčevih, sagrađena devedesetih godina 19. veka. Njena muzejska postavka posvećena je vremenu Prvog i Drugog srpskog ustanka.
Apoteka ispod porodičnog stana
Dušmanićeva apoteka podignuta je između 1890. i 1894. godine. U prizemlju je bio lokal, a na spratu se stanovalo.
Takav raspored bio je praktičan: porodica je živela iznad posla od kojeg je zarađivala. Danas je zgrada zanimljiva i zbog sačuvane fasade, pravilno raspoređenih prozora i ukrasa karakterističnih za vreme u kojem je nastala.
Za ovu stanicu nije potreban dug obilazak. Dovoljno je zastati pred zgradom i pogledati je od prizemlja do krova, umesto proći pored izloga.
Zbirka koju je Miodrag Marković ostavio gradu
U Ulici Voje Dulića 12 nalazi se Legat Miodraga Markovića. U zbirci srpskog slikarstva prve polovine 20. veka zastupljeni su, između ostalih, Jovan Bijelić, Milan Konjović, Zora Petrović i Ljubica Sokić.
Marković je slike sakupljao godinama, a pred kraj života zbirku je poklonio Požarevcu. Za javnost je otvorena 1982. godine.
Ova adresa može se povezati sa pričom o Mileninom domu: u oba slučaja grad je dobio umetničku zaostavštinu zahvaljujući privatnom daru. Zato pri obilasku, pored imena slikara, vredi zapamtiti i ime čoveka koji je slike sačuvao i ostavio drugima.
Raspored šetnje prilagodite radnom vremenu ustanova. Za muzejsku postavku ili legat odvojite vreme dok su otvoreni, a park i gradske fasade ostavite za deo dana bez žurbe. Pre polaska obavezno proverite režim poseta tokom rekonstrukcije Galerije Milene Pavlović Barili.
